Мужтаҳид уч даражали бўлади.Биринчиси, мужтаҳид мутлоқ бўлиб, бунда у ўзининг билими ва услуби, бошқа имомларнинг ёрдамига мурожаат қилмайди. Суннийликнинг тўрт мазҳаб имомлари мазкур даражага етишганлар. Ислом уламолари, имомлар хулосаларига кўра ҳижратнинг тўртинчи асридан сўнг чиққан мужтаҳидлар ушбу даражага етмаган. Охирги минг йил ичида чиққан ислом уламолари мазҳаб асосчиларидан ўзларини устун кўрмаган ва бунга журъат ҳам қилишмаган. Балки...

Yer o’parsen rizq uchunminnat yukidin xam bo’lub,Tengri yoringkim, qilibsenxush namoze ixtiro.Rizq uchun bo’lib, biror rizqi ro’z qo’limga kirsin deb, minnat yukidan, ya’ni tashakkur bildirish uchun hamda bir ne’matga erishish uchun boylarga, puldorlarga egilib, yer o’pasan! Tangri yoring bo’lsin, O’zi yordam berib, seni bu razolatdan qutqarsinki, sen g’aroyib namoz ixtiro qilibsan. Odamlar namozda egilib, ruku’ bilan Аlloh taologa ta’zim qilsa,...

Саҳоба ва тобеъийларнинг даврида мужтаҳид бўлмаган кишилар ўзлари билмаган масалаларни мужтаҳид бўлган саҳоба ва тобеъийлардан сўрашар эдилар. Мазкур мужтаҳид саҳоба ва тобеъийлар сўровчиларга ҳеч қандай инкор қилмай жавоб берар эдилар. Агар ҳаммага ижтиҳод қилиш лозим бўлганда, сўровчилар савол бермас ва сўралганлар уларга “Ўзингиз ижтиҳод қилинглар”, деб айтар эдилар. Чунки саҳобаларнинг ичида мужтаҳид муфтий бўлганлари бор эди. Улар бошқа саҳо...

Тақлид қилувчи – шариат кўрсатмаларига амал қилишда мустақил ижтиҳод қилиш даражасига етмаган шахс бўлиб, бирор бир мазҳаб раҳнамосига эргашишлигини англатади. Яъни, фиқхий мазҳаблар асосчиларидан бири бўлган имомнинг шариатдаги амали ва фикрини қабул қилган ва унга эргашган шахсдир.Усулул фиқҳ уламолари, “тақлид – шариатга амал қилишда далилини билмаган шахсни, уни билган ва ечимини берган шахс фикрини англамасдан қабул қилиб, амал қилишдир”, де...

ХХ аср сўнгида мусулмон оламида ислом ниқоби остидаги ақидапарастлик гуруҳларидан ташқари яна бир таҳдиднинг янги қатлами намоён бўлди. У ҳам бўлса мазҳабcизликка чақирувчилар тоифасидир. Ҳаракат тарафдорларининг даъвосича, Исломда унга эътиқод қилувчи шахс учун суннийликдаги тўрт ёки ундан бошқа фиқҳий мазҳабларнинг бирига эргашишлик шарт қилинмаган. Агар мусулмон шахс, бирор шаръий масалада улардан бирининг йўлини ўзига лозим тутса, у кўр–кўрон...